MENSONWAARDIG BEHANDELD

IN DE BEZETTE PALESTIJNSE GEBIEDEN

Nederlandse vertaling van het rapport Dignity denied uitgegeven door de

Internationale Commissie

van het Rode Kruis

Genève – november 2007

Bezet

In alle bezette Palestijnse gebieden, zowel in de Gazastrook als op de Westelijke Jordaan-oever wordt het dagelijkse bestaan van de Palestijnen getekend door ontberingen; een gewoon leven, zoals wij dat kennen, is voor hen onmogelijk.

De Palestijnse gebieden bevinden zich in een diepe humanitaire crisis, die de mensen een waardig bestaan ontzegt. Niet zo nu en dan, maar iedere dag.

Niets is voorspelbaar voor de Palestijnen. Regels kunnen van dag tot dag veranderen zonder enige waarschuwing of uitleg. Ze leven in een toestand van willekeur en moeten zich voortdurend aanpassen aan omstandigheden die zij niet kunnen beïnvloeden en die hun mogelijkheden in toenemende mate beperken.

“Palestijn zijn betekent beperkingen ervaren in elk aspect van je leven. We worden overal in geblokkeerd: we raken onze banen kwijt, we mogen niet vrij reizen, we worden gescheiden van onze families. Als je een Palestijn bent betekent dit dat veel dingen je ontnomen worden die voor anderen normaal zijn.” Mohammed uit Jeruzalem

In 2006 deelde de Muur op de Westelijke Jordaanoever het dorp Abu Dis met 30.000 inwoners in tweeën.

Families zijn van elkaar gescheiden en boeren van hun land. Abu Dis was een bloeiend dorp aan de weg

tussen Oost-Jeruzalem en Jericho. Sinds de weg is afgesloten, moeten zo’n 50% van de 187 bedrijven

langs de weg hun deuren sluiten. Foto: Christoph Von Toggenburg/ICRC

In de val in de Gazastrook

Terwijl de Gazastrook hermetisch is afgesloten, zet het conflict tussen de milities en Israël zich onverbiddelijk voort. Palestijnse militanten schieten bijna dagelijks raketten af op Israël. Het Israëlische leger valt regelmatig diep de Strook binnen en voert aanvallen uit vanuit zee en de lucht. De burgerbevolking zit in de val en heeft geen ontsnappingsmogelijkheid. Bovendien heeft zij te lijden van voortdurende botsingen tussen Palestijnen onderling.

Sinds de gewelddadige botsingen tussen Hamas- en Fatah-aanhangers en de machtsovername door Hamas in juni van dit jaar zijn de grensovergangen voor de meeste inwoners van Gaza gesloten. Voor een studie of een medische behandeling naar de Westelijke Jordaanoever, naar Oost-Jeruzalem, naar Israël of het buitenland gaan is vrijwel onmogelijk, of hooguit voor patiënten die een levensreddende behandeling moeten ondergaan. En soms mogen zelfs zij niet vertrekken.

Na de eenzijdige terugtrekking in 2005 heeft Israel geleidelijk een bufferzone langs het afscheidingshek rond Gaza aangelegd die het reeds dichtbevolkte gebied van de Gazastrook binnendringt. Dit heeft ernstige gevolgen voor de bevolking. Er gaat steeds meer landbouwgrond verloren doordat de grenzen van de uitbreiding van deze bufferzone slecht zijn aangeduid, wat bovendien iedereen die te dichtbij komt in gevaar brengt. Er worden dan ook vaak Gazanen gedood, gewond of gearresteerd omdat ze de afscheiding te dicht benaderd hebben.

“Zelfs na de terugtrekking lieten ze ons nog niet met rust, ze komen af en toe terug, walsen ons land plat, ontwortelen onze bomen en verwoesten onze huizen. Daar komt nog bij dat je alleen weet dat je in de bufferzone bent als ze op je schieten.” Saleh, boer, Gaza

Het ICRC team gaat te voet de Erez grensovergang over om een gewonde burger te evacueren uit de Gazastrook

naar Israël waar een ambulance staat te wachten. Juli 2007 Foto: Menahem Kahana/AFP

Genoeg om te overleven, niet genoeg om van te leven

Gazanen maken zich steeds meer zorgen naarmate de schappen in de winkels als gevolg van de afsluiting steeds leger worden. De prijzen zijn hemelhoog gestegen en het weinige dat Gaza nog in komt is vrijwel onbetaalbaar. De prijzen van veel voedingsmiddelen, zoals bijvoorbeeld kip, zijn de afgelopen vier maanden minstens verdubbeld, doordat de voorraden slinken zonder te worden aangevuld.

Volgens het VN-Wereld Voedsel Programma hebben sinds juni 2007 80.000 mensen in Gaza hun baan verloren; daarmee komt het toch al hoge percentage werklozen op 44% van de arbeidspopulatie. Veel plaatselijke bedrijfjes hebben de deuren moeten sluiten en het personeel ontslaan, omdat 95% van de plaatselijke productie afhankelijk is van de import van grondstoffen uit Israël. Israël heeft de import beperkt tot wat volgens deze staat “basis producten” zijn – meestal basisvoedsel –, terwijl andere essentiële goederen nodig om de industrie gaande te houden of voor onderhoud van de infrastructuur, de Gazastrook niet kunnen binnenkomen.

“Het is moeilijk om aan bepaalde medicijnen, zoals antibiotica te komen. We hebben al geen granen meer en tegenwoordig is melkpoeder voor baby’s haast niet te krijgen. Als je het ergens tegenkomt is het voor de meeste mensen niet te betalen, want de prijs is dramatisch gestegen.” Dr Salah, apotheker, Gaza

Krimpende landbouwproductie

De boeren uit Gaza herinneren zich hoe groen en vruchtbaar hun land kort geleden nog was. De rijke oogsten van citrus- en olijfbomen werden geëxporteerd naar de Westelijke Jordaanoever en naar Israël. Maar tijdens de vele militaire invallen zijn grote delen van hun land geëgaliseerd en de bomen ontworteld.

Zo’n 5000 boeren die voor het onderhoud van hun families afhankelijk zijn van de export van tomaten, aardbeien en anjers zullen binnenkort hun verkoop met 100% zien dalen. Het oogstseizoen voor deze belangrijke gewassen begon in juni maar als gevolg van het exportembargo liggen ze te rotten in containers bij de grens-overgangen.

“Eerst pakten ze land af voor de weg, daarna voor de veiligheidszone langs de weg en toen hebben ze mijn huis verwoest omdat het te dichtbij de veiligheidszone stond. Nu hebben ze ook het land nog platgewalst. Ik heb niets meer over.” Abdul, Gaza

Een vrouw zoekt naar haar persoonlijke bezittingen in de puinhopen van haar huis dat in september 2007 verwoest is tijdens een Israëlische militaire operatie in de Gazastrook. Foto: Andrea König/ICRC

Instortende infrastructuur

De staat van de infrastructuur van de Gazastrook is slecht. Ongeveer acht maanden geleden is de dijk van een afvalwaterbekken met duizenden liters ongezuiverd rioolwater doorgebroken. Het rioolwater is een Bedoeïnen dorpje ingestroomd.

Vijf mensen zijn omgekomen; er zijn zestien gewonden gevallen en de huizen van duizenden mensen zijn vernield. Sindsdien zijn er geen fatsoenlijke reparaties uitgevoerd wegens geldgebrek en invoerbeperkingen van onderdelen.

Noodzakelijke publieke voorzieningen zoals ziekenhuizen, drinkwater- en rioolsystemen kunnen zonder aansluiting op het elektriciteitsnet niet functioneren.

Als de elektriciteitscentrale niet de benodigde stroom kan leveren zullen alle elementaire diensten eronder lijden.

“We weten niet hoe dit zal aflopen. Ziekenhuizen leveren een trijd om voldoende brandstof. Als het op is, zullen de ziekenhuiswasserijen de eersten zijn die op rantsoen gaan. Daarna zal de medische apparatuur de dupe worden. En dat zou nog maar het begin zijn van een vreselijk einde ”

Abu Hassan, Gaza

Vijf mensen vonden de dood en 250 huizen werden vernield toen een

rioolwaterreservoir instortte in Beit Lahia in de Gazastrook.

Foto: Ashraf Abu Amshah/ICRC

In juni 2006 is door Israëlische luchtaanvallen een groot gedeelte van de elektriciteitscentrale in Gaza verwoest en werkt deze nog maar op ongeveer de helft van zijn oorspronkelijke capaciteit. De elektriciteitsvoorziening in Gaza is onzeker, onbetrouwbaar en afhankelijk van externe bronnen. In de huidige toestand is de hoeveelheid energie die kan worden geleverd niet voldoende om aan de behoefte van de bevolking tegemoet te komen.

Als gevolg daarvan moeten noodzakelijke voorzieningen zoals ziekenhuizen, drink- en rioolwatersystemen gebruikmaken van reserve generatoren. Vertrouwen op generatoren is riskant en schept een nieuwe afhankelijkheid van brandstof en reserve onderdelen, afgezien van hogere gebruikskosten. De huidige importbeperkingen verhinderen de aanvoer van broodnodige brandstof en reserveonderdelen, waardoor de elementaire voorzieningen volledig dreigen in te storten.

Beperkingen op het leven op de Westelijke Jordaanoever

Een Palestijnse boer staat te wachten bij het hek in de Afscheiding op de Westelijke Jordaan-

oever die hem scheidt van zijn olijfgaarden aan de andere kant, in het gebied van de

nederzetting Ariel. Foto: Erlend Linklater/ICRC

“Vroeger werkte ik op de markt in Nablus. Maar door de afsluiting van de stad in 2002, moest ik mijn winkel naar de markt in Beita verplaatsen, 12 km van mijn huis. Vanwege het checkpoint zou het mij twee uur gaan kosten om bij mijn winkel te komen. Daarom moest ik naar Beita verhuizen en ik ga alleen maar op woensdag naar mijn gezin, als de markt gesloten is. Ik mis mijn kinderen.” Murad, district Nablus

Toegang tot de landbouwgronden

Ook de humanitaire situatie op de Westelijke Jordaanoever wordt met de dag slechter. Palestijnen zien machteloos toe hoe hun land in beslag wordt genomen. In de loop der jaren zijn de Israëlische nederzettingen en wegen steeds verder uitgebreid; ze nemen steeds meer bouwland in beslag dat generaties lang door dezelfde families is bewerkt.

Sinds de aanleg van de Barrière op de Westoever van de Jordaan, die over Palestijns grondgebied loopt, liggen grote stukken land buiten bereik van de boeren, aangezien de Muur vele dorpen afsnijdt van hun landerijen. Deze zomer zagen de boeren hulpeloos toe terwijl vuur wild om zich heen sloeg en hun olijfbomen verwoestte die onbereikbaar achter de versperring stonden. Het gebied bleef afgesloten omdat op dat moment geen openingstijd was of omdat ze niet de juiste vergunning hadden. Sommige bomen stonden daar al vijftig jaar – twee generaties aan werk en zorg gingen in één nacht verloren.

“We werden gewekt door het schijnsel van de vlammen. We renden naar buiten en zagen onze olijfbomen in brand staan. De brandweer kon niet naar het veld toe omdat het hek dicht was. Onze velden zijn aan de andere kant van de Muur en we kunnen er niet elke dag heen. Dus konden we het land ook niet goed schoon houden. Die avond stonden we machteloos te kijken naar onze brandende bomen omdat het hek gesloten was.” Boeren uit Beitunia, district Ramallah

Als een boer een vergunning wil hebben om naar zijn eigen land te gaan, moet hij zich een weg banen door een bureaucratisch doolhof, waar hij een scala aan documenten moet overleggen met zijn eigendomsrechten en woonplaats. De meeste boeren brengen uren door in de kantoren van de Israëlische Civil Administration [de militaire autoriteit in de Bezette Gebieden] om deze pasjes aan te vragen. Veel van deze aanvragen worden tenslotte geweigerd uit veiligheidsoverwegingen, bv. omdat een familielid ooit in een Israëlische gevangenis heeft gezeten.

Palestijnen staan in de rij bij het Huwara checkpoint, een van de twee ingangen op de hoofdweg die Nablus

verbindt met de rest van de West Bank. Personenauto’s mogen er hier niet door, behalve als de eigenaar een

speciaal pasje heeft. Foto: Nasser Ishtayeh/Associated Press

Toegang tot wegen

Vele wegen die vroeger Palestijnse dorpen met nabijgelegen steden verbonden, zijn

nu afgesloten door betonblokken, sloten, aarden wallen of ijzeren hekken. Door deze wegversperringen kunnen de Palestijnen niet naar hun land en hun waterbronnen en zelfs niet naar hun vuilnisbelten. Ze scheiden gemeenschappen van elkaar, dorpen van steden en districten onderling.

Mensen op de Westelijke Jordaanoever zien vanuit hun huizen hoe Israëliërs gebruik maken van nieuw geasfalteerde, op Palestijns land aangelegde wegen die de nederzettingen met elkaar verbinden, zodat de kolonisten zonder problemen Jeruzalem of Tel Aviv kunnen bereiken. Palestijnen moeten genoegen nemen met onverharde wegen en moeten lange omwegen maken om hun scholen, plaatsen waar ze werken, ziekenhuizen of gebedshuizen te bereiken of gewoon voor bezoek aan familie of vrienden.

De eens bloeiende stad Nablus in het noorden van de Westelijke Jordaanoever, met een inwonertal van 177.000, heeft slechts de beschikking over twee uitvalswegen. Ze mogen niet in hun eigen auto’s naar het zuiden rijden, maar moeten gebruik maken van taxi’s. Dit is weer een extra aanslag op hun toch al beperkte financiële middelen.

Aanslagen door kolonisten

Palestijnen die dichtbij Israëlische nederzettingen wonen is niet alleen hun land ontnomen, maar zij worden dikwijls getreiterd door kolonisten. Het aantal aanslagen

op burgers op de Westelijke Jordaanoever is gestaag gegroeid. Ter plaatse door de Internationale Commissie van het Rode Kruis verzamelde gegevens, geven aan dat het aantal overtredingen in de loop van de laatste vijf jaar meer dan verdrievoudigd is, terwijl politieonderzoeken zelden volledig zijn en meestal eindigen met de mededeling dat “de schuldigen niet konden worden geïdentificeerd.”

Door kolonisten omgehakte olijfbomen in Wadi al Hussein/Hebron in 2005. Tot op vandaag betreden de kolonisten zonder toestemming land dat aan Palestijnse families toebehoort. Foto: Dusan Vukotic/ICRC

“Ik moest een hoge omheining om mijn huis zetten om mijn kinderen te beschermen. Voor die tijd werden ze met stenen bekogeld door kolonisten als ze buiten speelden. Zij gooien met stenen om de eenvoudige reden dat we in ons eigen land blijven wonen en niet weg willen gaan.” Anwar, Hebron
Een pleidooi voor een waardig bestaan

De waardigheid van de Palestijnen wordt dagelijks met voeten getreden zowel op de Westelijke Jordaanoever als in Gaza.

De harde Israëlische veiligheidsmaatregelen hebben ver strekkende humanitaire gevolgen en laten de bezette burgers net voldoende om te overleven maar niet genoeg om een normaal en waardig bestaan te leiden.

Israel heeft het recht om zijn eigen burgerbevolking te beschermen. Er moet echter altijd een goed evenwicht zijn tussen Israëls veiligheidsbelangen en de bescherming van de rechten en de vrijheid van de Palestijnen die onder de bezetting leven. Tot nu toe is die balans tussen Israëls rechtmatige bezorgdheid voor zijn veiligheid en het recht van de Palestijnse bevolking op een normaal leven nog ver te zoeken.

De 1,4 miljoen Palestijnen die in de Gazastrook wonen, betalen steeds de rekening van het conflict en de economische beperkingen met hun gezondheid en hun levensonderhoud. Het afsnijden van elektriciteit en brandstofvoorziening maakt hun ontberingen nog groter en is in tegenspraak met fundamentele humanitaire beginselen.

Op de Westelijke Jordaanoever treft het bouwen van Israëlische nederzettingen het Palestijnse leven in alle facetten. Het leidt tot het verlies van veel land en inkomen en bovendien gebruiken de kolonisten geregeld geweld. Uitputtende bewegingsbeperkingen verhinderen woon-werkverkeer en leiden een ongekend hoge werkloosheid en armoede.

Alleen onmiddellijke, vernieuwende en moedige politieke actie kan de wrede werkelijkheid van deze zeer langdurige bezetting wijzigen en het normale sociale en economische leven teruggeven aan het Palestijnse volk en hen in staat stellen om een waardig bestaan te leiden.

Een oude vrouw uit Budrus in het district Ramallah wacht tot het hek opengaat om haar olijfgaarden te kunnen bereiken. Ze heeft bijna al haar bomen verloren door branden, omdat ze niet vaak genoeg naar haar land kon gaan

om het droge gras weg te halen. De brand beroofde haar en haar familie van hun voornaamste inkomstenbron.

Foto: Fitore Pula/ICRC

Een Palestijnse familie passeert het Huwara checkpoint, een van de twee ingangen op de hoofdweg die Nablus

verbindt met de rest van de West Bank. Personenauto’s mogen er hier niet door, behalve als de eigenaar een

speciaal pasje heeft. Foto: Madji Mohammed/Associated Press

Vet lettertype aangebracht door de vertaler.

Oorspronkelijke titel:

Dignity Denied in the occupied Palestinian territories International Committee of the Red Cross

© ICRC Genève – Tel Aviv – Jerusalem, December 2007

Vertaald uit het Engels door Marijke Kruyt, met dank aan Aleid Sevenster, Sonja Zimmermann en Kees Wagtendonk voor hun correcties.